$app = JFactory::getApplication(); $nazwa_witryny = $app->getCfg('sitename');

Wiadomość

Opis Czaryż


::jseblod::category_subcategories::/jseblod::
::subtitle:: ::/subtitle::
::menu_category::::/menu_category::
::wysiwyg_description_box:: ::/wysiwyg_description_box::
::image_plugin::::/image_plugin::
::subcategories::1::/subcategories::
::jseblodend::::/jseblodend::

Czaryż

Wieś w gm. Secemin, 7 km na płd. od Secemina, 12 km na płn. od Szczekocin.

Nazwa wsi należy do typu nazw dzierżawczych. Urobiona została od nazwy osobowej Czażyr (nazwa od imienia typu Czasław oraz Domażyr, Sobieżyr). Przejście Czażyr w Czarzyż i Czaryż nastąpiło wskutek przestawki głosek.

W najdawniejszych zapisach występuje jako: Czarzch, Czarzis, Czrzys - 1376, Sczarzirz, Szczrzirz - 1381, Sczarzicz – 1385, Czirzycz, Sczarin –1388, Czerzesz – 1397, Czarzisz, Sczerzesz – 1398, Sczarzisz 1399, Sczczerzysz – 1400, Czarysz – 1423, Czarzysz, Czarzyz – 1466, Czarzicze – 1470, Czarszysz – 1484, Carysch – 1496, Sharzycz –1529.

Pod względem administracyjnym Czaryż należał w XIV wieku do województwa i powiatu krakowskiego, a w XVI wieku do powiatu lelowskiego w woj. krakowskim.

W r. 1867, w momencie utworzenia powiatu włoszczowskiego, Czaryż należał do gminy Radków. W r. 1954, gdy gminy zastąpiono gromadami, Czaryż wszedł w skład gromady Secemin i dziś należy do gminy Secemin.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1376 r. Należała ona do rycerskiej rodziny herbu Korczak. Pierwszym znanym jej przedstawicielem był Florian z Czaryża (1376-82). Jego sukcesor Andrzej posiadał na początku XV wieku także część sąsiedniej Woli Czaryskiej (Sasinowej). W r. 1423 niejaki Wawrzyniec z Lipnika (par. Żuraw) zastawił za 34 grzywny temuż Andrzejowi całą swoją część w Woli Sasinowej i Czaryżu. W 1466-96 występuje w dokumentach źródłowych Jakub z Czaryża i jego żona z Wojsławic, natomiast w 1484 r. niejaki Mikołaj z Czaryża i Woli Sasinowej. Czaryscy herbu Korczak byli właścicielami Czaryża do XVI w. W połowie XVII rezydowali w Żelisławicach. Z 1529 r. pochodzi informacja o poborze dziesięciny snopowej wartości 4 grzywien z całej wsi plebanowi w Dzierzgowie.

W 1629 r. właścicielem wsi był Jan Gosławski, a w 1681 – Samuel Gosławski.

W 1880 r. Czaryż liczył 21 domów (4 murowane) i 224 mieszkańców. Ogólny obszar wynosił 1265 mórg, z tego dworskie grunta zajmowały 358 mórg ziemi ornej, 355 mórg nieużytków, 46 mórg łąk, 260 mórg lasów, 149 mórg pastwisk. Włościanie posiadali 84 morgi ornej ziemi, 13 mórg łąk. Do 1879 r. Czaryż posiadał gorzelnię.

We wschodniej części miejscowości znajduje się park podworski – pozostałości zespołu dworskiego z przełomu XIX i XX w. zespół dworski składa się z zabytkowego parku, zabudowań gospodarczych, stawu, sadów i pól uprawnych. Do roku 1939 była to własność Morsztynów. Obecnie obiekty użytkuje gmina w Seceminie. Park ma kształt prostokąta wydłużonego ze wschodu na zachód, leży na terenie płaskim. Nie ma ogrodzenia i jest w stanie zaniedbania. Po dworze, który był w zach. części parku, nie pozostało już żadnego śladu.

Wieś należała i należy obecnie do parafii Dzierzgów.

W 1938 r. Czaryż zamieszkiwało 220 mieszkańców, w 1991 r. – 216, w 1998 r.– 199,

w 1999 r. – 203, a w 2004 r. – 191. Liczba budynków – 57.

Czaryż jest sołectwem o ogólnej powierzchni 847.9353 ha, w tym powierzchnia gruntów ornych 338.5953 ha, użytków zielonych – 117.3100 ha, lasów – 357.7600 ha, pozostałych – 34.2700 ha.

W 1998 r. wykonany został w Czaryżu wodociąg, wieś została przyłączona do sieci telefonicznej, zainstalowano oświetlenie uliczne.

Od 1967 r. działa tu Ochotnicza Straż Pożarna, istnieje też remiza strażacka.

Wieś leży w obwodzie Szkoły Podstawowej w Woli Czaryskiej oraz Gimnazjum w Radkowie.

W urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych wymieniono 2 nazwy części wsi: Pod Lasem, Resztówka oraz nazwy pól: Dąbrówki, Góry, Hektary, Pod Bichnowem, Pod Górami, Podborki, Żabiniec, nazwy ogrodów: Nowy Ogród, Stary Ogród, nazwę łąki: Pod Bieganowem, nazwę lasów: Ogrodzanka,Wolski Las, parku dworskiego: Park, ruin gorzelni: Gorzelnia.